Zaman Tüneli
1895'ten bugüne sinemanın dönüm noktaları.
- 1895
Sinemanın doğuşu
Lumière kardeşler, Paris'teki bir kafede kısa filmlerini ilk kez bilet satarak bir seyirci topluluğuna gösterdi. Hareketli görüntünün perdeye yansıtılıp birlikte izlenmesi, sinemanın başlangıcı kabul edilir.
- 1902
Aya Seyahat
Georges Méliès, sihirbazlık geçmişini perdeye taşıdığı Aya Seyahat ile hileli çekimlerin ve fantastik anlatının ilk büyük örneklerinden birini yaptı.
- 1903
Kurgunun gücü
Büyük Tren Soygunu, farklı yerlerde geçen sahneleri arka arkaya ekleyerek bir hikâye anlattı. Kurgu, sinemanın temel anlatım aracı olmaya başladı.
- 1914
Türkiye’de çekilen ilk film
Fuat Uzkınay'ın Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışı adlı kısa belgesel çekimi, Türkiye'de bir Türk tarafından çekilen ilk film olarak kabul edilir.
- 1920
Alman dışavurumculuğu
Dr. Caligari'nin Muayenehanesi, çarpık dekorları ve keskin gölgeleriyle ruh hâlini görüntüye döken dışavurumcu akımın simgesi oldu.
- 1925
Montaj kuramı
Sergei Eisenstein, Potemkin Zırhlısı'nda çekimleri çarpıştırarak anlam üreten montaj anlayışını geliştirdi. Odessa merdivenleri sahnesi hâlâ sinema okullarında incelenir.
- 1927
Sesli sinema
Caz Şarkıcısı, senkron şarkı ve konuşmaların duyulduğu ilk uzun metraj filmlerden biri olarak sessiz sinema döneminin sonunu başlattı.
- 1929
İlk Oscar töreni
Amerikan Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi ödüllerini ilk kez dağıttı. Tören bugün sinemanın en çok izlenen ödül gecesi.
- 1935
Renkli uzun metraj
Becky Sharp, üç renkli Technicolor yöntemiyle baştan sona renkli çekilen ilk uzun metraj film oldu.
- 1937
Uzun metraj animasyon
Disney'in Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler'i, el çizimi animasyonun uzun metraj bir sinema filmi olarak da seyirci bulabileceğini gösterdi.
- 1941
Yurttaş Kane
Orson Welles ilk uzun metrajında derin odaklı çekimler, alışılmadık kamera açıları ve parçalı bir anlatı kullandı. Film, sinema dilinin olanaklarını gösteren örneklerin başında sayılır.
- 1946
Cannes Film Festivali
Savaş yüzünden ertelenen Cannes Film Festivali ilk kez düzenlendi ve kısa sürede dünyanın en prestijli festivallerinden biri oldu.
- 1948
İtalyan yeni gerçekçiliği
Bisiklet Hırsızları, sokakta çekim ve profesyonel olmayan oyuncularla savaş sonrası gündelik hayatı anlatan yeni gerçekçi akımın başyapıtlarından sayıldı.
- 1952
Kanun Namına
Lütfi Ömer Akad'ın Kanun Namına'sı, Türk sinemasında tiyatro etkisinden sıyrılıp sinemanın kendi diliyle anlatan "sinemacılar dönemi"nin başlangıcı kabul edilir.
- 1953
Geniş perde
Televizyonla rekabet eden stüdyolar geniş perde sistemlerine yöneldi. CinemaScope ile gösterilen ilk film olan Tunik, salonlara yepyeni bir görüntü oranı getirdi.
- 1959
Fransız Yeni Dalgası
François Truffaut'nun 400 Darbe'si Cannes'da ödül alınca, el kamerası ve kişisel anlatımı öne çıkaran genç yönetmenler kuşağı dünyanın dikkatini çekti.
- 1963
Antalya Film Festivali
Antalya'da başlayan film şenliği kısa sürede Altın Portakal adıyla Türkiye'nin en köklü ulusal film festivaline dönüştü.
- 1964
Susuz Yaz’a Altın Ayı
Metin Erksan'ın Susuz Yaz'ı Berlin Film Festivali'nde Altın Ayı'yı kazandı. Türk sinemasının uluslararası arenadaki ilk büyük ödülüydü.
- 1965
Yeşilçam’ın altın yılları
1960'ların ortasından itibaren İstanbul'daki Yeşilçam Sokağı çevresinde toplanan yapım şirketleri yılda yüzlerce film çekti. Yazlık sinemalar, yıldız oyuncular ve seri yapımlar bu dönemin simgesi oldu.
- 1968
Bilim kurgunun ciddiye alınışı
Stanley Kubrick'in 2001: Bir Uzay Destanı, gerçekçi uzay görüntüleri ve felsefi sorularıyla bilim kurguyu büyük bütçeli, ciddiye alınan bir sanat türüne taşıdı.
- 1970
Umut
Yılmaz Güney'in Umut'u, yoksul bir arabacının hayatını yalın bir gerçekçilikle anlatarak Türk sinemasında toplumsal gerçekçiliğin dönüm noktalarından biri oldu.
- 1975
Gişe filmi çağı
Jaws'un yaz aylarında aynı anda çok sayıda salonda gösterime girmesi ve televizyon reklamlarıyla desteklenmesi, bugünkü büyük bütçeli gişe filmi modelinin başlangıcı sayılır.
- 1975
Hababam Sınıfı
Ertem Eğilmez'in Hababam Sınıfı, yaramaz bir lise sınıfını anlatan güldürüsüyle kuşaklar boyu izlenen bir seriye dönüştü ve Türk komedisinin en sevilen yapımlarından biri oldu.
- 1977
Selvi Boylum Al Yazmalım
Atıf Yılmaz'ın Cengiz Aytmatov uyarlaması, sade anlatımı ve güçlü oyunculuklarıyla Türk sinemasının en sevilen aşk filmlerinden biri olarak hafızalara yerleşti.
- 1977
Görsel efekt devrimi
Yıldız Savaşları, model çekimleri ve bilgisayar kontrollü kamera hareketleriyle görsel efektlerde yeni bir dönem açtı.
Yıldız Savaşları: Bölüm IV – Yeni Bir Umut sayfası · Wikidata
- 1982
İstanbul Film Festivali
İstanbul Kültür Sanat Vakfı'nın düzenlediği festival başladı ve dünya sinemasının seçkin örneklerini Türkiye'deki seyirciyle buluşturan önemli bir buluşma noktası oldu.
- 1982
Yol’a Altın Palmiye
Yılmaz Güney'in senaryosunu yazdığı Yol, Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye'yi paylaştı.
- 1995
Bilgisayar animasyonu
Oyuncak Hikâyesi, tamamen bilgisayarda üretilen ilk uzun metraj animasyon film oldu ve animasyon sinemasının yönünü değiştirdi.
- 1996
Eşkıya
Yavuz Turgul'un Eşkıya'sı büyük gişe başarısıyla seyirciyi yeniden yerli filmlere çekti ve Türk sinemasında yeni bir canlanmanın simgesi oldu.
- 1999
Matrix ve yeni efektler
Matrix, zamanın yavaşladığı izlenimi veren çok kameralı çekim tekniğiyle aksiyon sahnelerinin görünüşünü değiştirdi; teknik, sonraki yıllarda sayısız filmde taklit edildi.
- 2003
Uzak’a Cannes Büyük Ödülü
Nuri Bilge Ceylan'ın Uzak'ı Cannes Film Festivali'nde Büyük Ödül'ü kazandı; filmin iki oyuncusu da en iyi erkek oyuncu ödülünü paylaştı. Yeni Türk sinemasının uluslararası arenadaki yükselişi hız kazandı.
- 2007
Çevrim içi izleme
Netflix, DVD kiralama işinin yanında filmleri internetten izletmeye başladı. Yayın platformları çağının ilk adımlarından biri buydu.
- 2008
Ceylan’a en iyi yönetmen ödülü
Nuri Bilge Ceylan, Üç Maymun ile Cannes Film Festivali'nde en iyi yönetmen ödülünü aldı.
- 2009
3D’nin yükselişi
Avatar'ın üç boyutlu gösterimleri büyük ilgi gördü. Film, dijital 3D salonların dünya çapında yaygınlaşmasını hızlandırdı.
- 2010
Bal’a Altın Ayı
Semih Kaplanoğlu'nun Bal'ı, Berlin Film Festivali'nde Altın Ayı'yı kazandı. Bu, Susuz Yaz'dan 46 yıl sonra Türkiye'ye gelen ikinci Altın Ayı oldu.
- 2011
Bir Zamanlar Anadolu’da
Nuri Bilge Ceylan'ın bozkırda bir gece boyunca süren arayışı anlatan filmi Cannes'da Büyük Ödül'ü kazandı.
- 2014
Kış Uykusu’na Altın Palmiye
Nuri Bilge Ceylan'ın Kış Uykusu, Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye'yi kazandı.
- 2016
Platformlar Türkiye’de
Netflix hizmetini Türkiye dahil dünyanın büyük bölümüne açtı. Film ve dizi izleme alışkanlıkları evlere doğru hızla kaydı.
- 2020
Salgın ve salonlar
COVID-19 salgını nedeniyle sinema salonları dünyanın birçok yerinde aylarca kapalı kaldı. Bazı büyük filmler doğrudan platformlarda yayımlandı.
- 2023
Kuru Otlar Üstüne
Nuri Bilge Ceylan'ın Kuru Otlar Üstüne filmindeki rolüyle Merve Dizdar, Cannes Film Festivali'nde en iyi kadın oyuncu ödülünü kazandı.