Film izlemenin bilinen etkileri: bilim ne diyor?
“Film izlemek sağlığa iyi gelir” cümlesini sık duyarız. Bilim bu konuda ne söylüyor? Kısa cevap: birkaç ilginç araştırma var, ama çoğu küçük ölçekli ve kesin sonuç vermiyor. Aşağıda bilinenleri, sınırlarıyla birlikte özetledik.
Gülmek ve damarlar
2005’te Maryland Üniversitesi’nden kardiyolog Michael Miller’ın ekibi, 20 sağlıklı gönüllüye önce bir komedi filminden, başka bir gün de gerilimli bir savaş filminden bölümler izletti ve damar iç yüzeyinin (endotel) tepkisini ölçtü. Komik bölümlerden sonra gönüllülerin büyük çoğunluğunda damarlar daha rahat genişledi, gerilimli bölümlerden sonra ise çoğunda daraldı. Araştırmacılar bunu umut verici bulsa da örneklem çok küçüktü ve sonuçlar bir kongrede sunulmuş ön bulgulardı. Miller da gülmenin egzersizin yerini tutmadığını ayrıca vurguladı.
Duygusal filmler ve birliktelik
Oxford Üniversitesi’nden Robin Dunbar ve ekibinin 2016’da yayımladığı bir çalışmada, duygusal açıdan sarsıcı bir dram izleyen katılımcıların ağrıya dayanma eşiği, sakin belgeseller izleyenlere göre yükseldi. Bu grup birlikte izledikleri insanlara kendini daha yakın da hissetti. Araştırmacılar bunu vücudun kendi ürettiği endorfinlerle ilişkilendirdi. Ancak endorfin doğrudan ölçülmedi, ağrı eşiği dolaylı bir gösterge olarak kullanıldı.
Hüzünlü filmler neden iyi gelebilir?
Ohio State Üniversitesi’nden Silvia Knobloch-Westerwick ve arkadaşlarının 2012’de yayımlanan çalışmasında, hüzünlü bir film izleyen üniversite öğrencilerinden film sırasında daha çok üzülenler, sonrasında hayatlarındaki yakın insanları daha çok düşündü. Bu düşünceler de izleyicilerin hayatlarından duydukları memnuniyeti biraz artırdı. Yani hüzün, bazı izleyicilerde sahip olduklarının değerini hatırlatan bir etki yarattı.
Korku filmi sevenler ve zor zamanlar
2021’de yayımlanan bir ankette (Scrivner ve arkadaşları), korku filmi hayranları COVID-19 salgınının ilk aylarında hayran olmayanlara göre daha az sıkıntı bildirdi. Bu bir anket araştırmasıdır: korku filmlerinin insanları daha dayanıklı yaptığını değil, iki şeyin birlikte görüldüğünü gösterir.
Madalyonun öbür yüzü
Film izlemek çoğunlukla uzun süre oturmak demektir. Dünya Sağlık Örgütü, yetişkinlerin hareketsiz geçirdiği süreyi sınırlamasını ve yerine her düzeyde fiziksel etkinlik koymasını öneriyor. Uzun bir film gecesinde ara verip kalkmak, gece geç saatte ekranı kapatıp uykuya zaman ayırmak bu yüzden iyi bir alışkanlık.
Sonuç
Film izlemek bir tedavi değildir ve hiçbir film doktorun ya da hareketli bir yaşamın yerini tutmaz. Ama araştırmalar, iyi seçilmiş bir filmin bizi güldürebileceğini, sevdiklerimizle aramızdaki bağı hatırlatabileceğini ve birlikte izlemenin insanları yakınlaştırabileceğini gösteriyor. Bu da bir film gecesi için yeterince güzel bir neden.
Kaynaklar
- Miller M. ve ark., University of Maryland Medical Center, American College of Cardiology bilimsel oturumu, Mart 2005 — ScienceDaily haberi
- Dunbar R.I.M. ve ark. (2016). Emotional arousal when watching drama increases pain threshold and social bonding. Royal Society Open Science 3(9): 160288. doi:10.1098/rsos.160288
- Knobloch-Westerwick S. ve ark. (2013). Tragedy viewers count their blessings: Feeling low on fiction leads to feeling high on life. Communication Research 40(6). Ohio State Üniversitesi duyurusu
- Scrivner C. ve ark. (2021). Pandemic practice: Horror fans and morbidly curious individuals are more psychologically resilient during the COVID-19 pandemic. Personality and Individual Differences 168: 110397. doi:10.1016/j.paid.2020.110397
- Dünya Sağlık Örgütü (2020). WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. who.int
Bu yazı genel bilgi içindir, sağlık önerisi değildir.
Sinema Gecesi için özgün olarak yazılmıştır.